NASA'nın uzay teleskobunu kurtarma operasyonu başarısız oldu: Dünya'ya düşmesi bekleniyor!

NASA, yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni atmosferde parçalanmaktan kurtarmak için başlattığı sıra dışı kurtarma görevinin başarısız olduğunu açıkladı. Ancak başarısızlık yalnızca Swift’in geleceğini değil, NASA’nın yörüngedeki uydulara müdahale etmeyi amaçlayan gelecek görevleri açısından da önemli bir deneyimi beraberinde getirdi.
2004 yılında alçak Dünya yörüngesine fırlatılan Swift, son dönemde hızla irtifa kaybediyor. Gözlemevinin bu yılın ilerleyen dönemlerinde atmosfere girerek parçalanması bekleniyor.

SWIFT’İ YAKALAYIP DAHA YÜKSEK YÖRÜNGEYE ÇIKARACAKTI
NBC News'te yer alan habere göre NASA geçen ay, gözlemevinin ömrünü uzatmak ve bilimsel faaliyetlerine devam etmesini sağlamak amacıyla türünün ilk örneği olarak nitelendirilen bir kurtarma görevi başlattı.
Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK isimli uzay aracı, Swift’e yaklaşarak onu yakalamak ve birkaç aylık süreçte daha yüksek bir yörüngeye taşımak üzere tasarlanmıştı.
LINK, 3 Temmuz’da Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketiyle fırlatıldı. Ancak sorunlar fırlatmadan kısa süre sonra başladı.

LINK’TE ARIZA YAŞANDI
Görev ekipleri fırlatmanın ardından LINK ile başarılı şekilde iletişim kurdu. Ancak uçuşun üzerinden iki haftadan az süre geçmişken uzay aracının yönelimiyle ilgili sorunlar bildirilmeye başlandı.
NASA, 15 Temmuz’da Katalyst mühendislerinin erken dönemde ortaya çıkan iletişim ve yönelim kontrolü problemleri üzerinde çalıştığını açıkladı.
Sorunları gidermek için uygulanan yazılım yamalarının ise beklenen sonucu vermediği görüldü. NASA, 28 Temmuz’da LINK’in uzaydaki konumunu sabitlemesini ve yönünü kontrol etmesini sağlayan sistemlerin arızalandığını bildirdi.
Arıza nedeniyle uzay aracı dönmeye başladı ve iletişim kesintili hâle geldi. NASA’nın verdiği bilgiye göre LINK, saniyede yaklaşık 9 derece hızla dönüyordu.
Görev ekipleri ağustos ayında iticileri ateşleyerek dönüş hızını azaltmayı başardı. Buna rağmen devam eden yönelim kontrolü sorunları, NASA’nın Swift’in yörüngesini yükseltme planından tamamen vazgeçmesine neden oldu.
SONUÇ NASA'NIN İSTEDİĞİ GİBİ OLMADI
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, kararın ardından yaptığı açıklamada, “Bu, ulaşmak için çalıştığımız sonuç değil ancak bu görevin neden denemeye değer olduğunu değiştirmiyor.” ifadelerini kullandı.
LINK artık Swift’i daha yüksek yörüngeye çıkaramayacak olsa da görev tamamen sona ermeyecek.
NASA, Katalyst’in LINK ile Swift’e yaklaşmayı ve gözlemeviyle buluşma manevraları gerçekleştirmeyi deneyeceğini açıkladı. Bu süreçte gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek teknolojilerin test edilmesi planlanıyor.
Isaacman, LINK’in buluşma girişiminden mümkün olan bütün dersleri çıkaracaklarını ve edinilen deneyimi sonraki görevlerde kullanacaklarını belirtti.

2024’TEKİ YOĞUN GÜNEŞ AKTİVİTESİ SÜRECİ HIZLANDIRDI
Swift, evrendeki en güçlü patlamalar arasında bulunan gama ışını patlamalarını incelemek amacıyla geliştirildi. Bu patlamalar kara deliklerin oluşumu veya yaşamlarının sonundaki aşırı yoğun yıldızların çarpışması gibi kozmik olaylarla meydana gelebiliyor.
Gözlemevinin yörünge problemi ise 2024 yılında, Güneş aktivitesinin yoğun olduğu dönemde başladı.
Alçak Dünya yörüngesindeki bütün uydular atmosferik sürüklenme nedeniyle zamanla irtifa kaybediyor. Güneş aktivitesinin artması Dünya atmosferini ısıtarak sürüklenmenin güçlenmesine ve uyduların yörüngelerinin daha hızlı alçalmasına yol açabiliyor.
NASA, 2025 yılında LINK uzay aracının geliştirilmesi ve Swift’i kurtarma girişimi için Katalyst’e 30 milyon dolarlık sözleşme vermişti.
BAŞARISIZ GÖREV GELECEKTEKİLERE VERİ SAĞLAYACAK
Katalyst Space CEO’su Ghonhee Lee, yüksek risk ve yüksek getiri barındıran bir görevi üstlendiklerini ve süreç boyunca ulaşılan kilometre taşlarından gurur duyduklarını söyledi.
Lee, elde edilen deneyimin gelecekteki buluşma, yakın mesafe operasyonları ve uydu servis görevleri için tekrar kullanılabilecek bir çalışma modeli oluşturmakta değerlendirileceğini belirtti.
NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman da görevi, Güneş’in faaliyetlerinin oluşturduğu zaman baskısı altında geliştirilen türünün ilk örneği bir girişim olarak tanımladı.
Isaacman’a göre Swift’in yörüngesini yükseltme girişiminin iptal edilmesine rağmen LINK görevi, gelecekte uzaydaki uydulara servis sağlanması konusunda önemli dersler sunacak.
NASA ve özel uzay şirketlerinin alçak Dünya yörüngesi ve daha uzak bölgelerdeki faaliyetleri arttıkça bu tür servis yeteneklerinin daha fazla önem kazanması bekleniyor.
Isaacman, NASA’nın potansiyel getirinin buna değdiği durumlarda hızlı hareket etmeye ve hesaplanmış riskler almaya istekli olması gerektiğini belirterek, Swift girişiminde de tam olarak bunu yaptıklarını söyledi.