COVID-19, grip, alerjiler ve dahası: Hepsi tek bir burun spreyiyle tedavi edilebilir!

ABD’deki çeşitli araştırma kurumlarının ortak çalışmasıyla geliştirilen deneysel aşı, farelerde yapılan testlerde virüslere, bakterilere ve hatta bazı alerjik tepkilere karşı aynı anda koruma sağlayabildi. Uzmanlara göre bu yaklaşım başarılı olursa, gelecekte tek bir burun spreyi ile birçok solunum yolu tehdidine karşı korunmak mümkün olabilir.

NAZAL SPREY KORUMASI

Araştırmada geliştirilen GLA-3M-052-LS+OVA adlı aşı, enjeksiyon yerine burun spreyi şeklinde uygulanıyor. Farelerde yapılan deneylerde üç doz aşı uygulanan hayvanların SARS-CoV-2 ve diğer bazı koronavirüslere karşı üç ay boyunca korunduğu görüldü. Aşılanan farelerin akciğerlerindeki virüs miktarı, aşı yapılmayanlara kıyasla yaklaşık 700 kat daha düşük bulundu.

Bilim insanları ayrıca aşının bağışıklık sisteminin tepki süresini de hızlandırdığını tespit etti. Normalde akciğerlerdeki bağışıklık sistemi SARS-CoV-2’ye karşı etkili bir yanıt oluşturmak için yaklaşık iki haftaya ihtiyaç duyarken, aşılanan farelerde bu süre üç gün gibi kısa bir zamana indi.

BAKTERİLERE KARŞI DA ETKİLİ

Deneylerin en dikkat çekici sonuçlarından biri ise aşının yalnızca virüslere karşı değil, bazı bakteriyel enfeksiyonlara karşı da koruma sağlaması oldu. Aşılanan fareler, hastanelerde sık görülen ve antibiyotik direnci giderek artan Staphylococcus aureus ve Acinetobacter baumannii gibi bakterilere karşı da daha dayanıklı hale geldi.

Araştırmacılar ayrıca aşının alerjik tepkileri de azalttığını gözlemledi. Toz akarlarına maruz bırakılan aşılı farelerde astım benzeri belirtiler, bağışıklık hücrelerinin aşırı artışı ve akciğerdeki mukus üretimi belirgin biçimde azaldı.

BAĞIŞIKLIĞI FARKLI ÇALIŞTIRIYOR

Çoğu aşı, bağışıklık sistemine virüs ya da bakterinin zararsız bir parçasını göstererek vücudun o patojene özel antikorlar üretmesini sağlar. Ancak bu yöntem oldukça hedefe yönelik çalışır; bu nedenle örneğin grip aşıları her yıl güncellenmek zorunda kalır.

Yeni aşı ise farklı bir yaklaşım izliyor. Araştırmacılar doğrudan mikrobu hedeflemek yerine bağışıklık sisteminin iki farklı kolunu bir arada harekete geçirmeye çalışıyor. Bunlardan biri uzun süreli ve spesifik olan adaptif bağışıklık, diğeri ise hızlı fakat kısa süreli çalışan doğuştan gelen bağışıklık.

Stanford Üniversitesi’nden mikrobiyolog Bali Pulendran’a göre bu yaklaşım, bağışıklık sistemini daha uzun süre “hazır” durumda tutabiliyor. Pulendran, “Sonbaharda uygulanacak tek bir burun spreyiyle COVID-19, grip, RSV ve soğuk algınlığı gibi virüslerin yanı sıra bakteriyel zatürre ve bazı alerjenlere karşı koruma sağlanabildiğini düşünün. Bu tıpta büyük bir dönüşüm yaratabilir” dedi.

Bilim insanları şimdi insanlarda klinik denemelere hazırlanıyor. Araştırma başarılı olursa, bu tür bir evrensel aşının 5-7 yıl içinde kullanılabilir hale gelmesi umut ediliyor. Ancak uzmanlar, bağışıklık sistemini uzun süre yüksek alarmda tutmanın olası yan etkilerinin dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguluyor.