Adnan Menderes, 1899 yılında Aydın’da doğdu. İstiklal Madalyası sahibi bir kahraman olarak başladığı hayat yolculuğunu, Türkiye’nin çok partili döneme geçişindeki en kritik isimlerden biri olarak tamamladı. 1950 seçimlerinde "Yeter! Söz Milletindir" sloganıyla kazandığı zafer, Türk siyasetinde bir dönüm noktası oldu.
Adnan Menderes’in Siyasi Kariyeri ve Başarıları
1945 yılında CHP’den ihraç edildikten sonra Celâl Bayar ile birlikte Demokrat Parti'yi (DP) kuran Menderes, 10 yıl boyunca kesintisiz başbakanlık yaptı. Döneminde Türkiye ekonomisi yıllık ortalama %7,8 oranında büyüdü.
Ezanın Aslına Döndürülmesi: 1950'de Arapça ezan yasağını kaldırarak dini özgürlüklerin önünü açtı.
Ekonomik Atılım: Sanayileşme ve şehirleşme hamlesi başladı; Türkiye barajlar, fabrikalar ve yeni karayollarıyla tanıştı.
Dış Politika: Türkiye onun döneminde NATO'ya girdi ve Kore Savaşı'na asker göndererek Batı ittifakındaki yerini sağlamlaştırdı.
27 Mayıs 1960 Darbesi ve Yassıada Yargılamaları
27 Mayıs 1960 sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri içerisindeki bir grubun gerçekleştirdiği askeri müdahale ile DP iktidarı devrildi. Menderes ve arkadaşları tutuklanarak Yassıada'ya götürüldü. Yaklaşık 10 ay süren yargılamalar sonucunda "Anayasayı İhlal" başta olmak üzere birçok suçlamayla karşı karşıya kaldılar.
Adnan Menderes Neden İdam Edildi?
Yüksek Adalet Divanı tarafından verilen kararlar neticesinde, Menderes 13 ayrı davadan yargılandı. "Bebek Davası" gibi asılsız iddialardan beraat etse de, "Anayasayı İhlal" ve "Örtülü Ödenek" gibi davalardan suçlu bulundu. Milli Birlik Komitesi'nin onayıyla;
17 Eylül 1961 tarihinde İmralı Adası'nda idam edildi.
Ondan bir gün önce ise Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmişti.
Menderes'in Son Sözleri: "Hayata veda ettiğim şu anda devletim ve milletime ebedi saadetler dilerim. Karımı ve çocuklarımı şefkatle anıyorum."
İtibarın İadesi ve Anıt Mezar
1990 yılında TBMM tarafından çıkarılan yasayla Adnan Menderes ve arkadaşlarının itibarları iade edildi. Cenazeleri İmralı'dan alınarak İstanbul'daki Anıt Mezar'a nakledildi. Bugün Yassıada, "Demokrasi ve Özgürlükler Adası" olarak bu tarihi süreci unutturmamak adına bir müze olarak hizmet vermektedir.
